Türk Ceza Kanunu'nda yer alan suçların büyük bir kısmı resen (kendiliğinden) soruşturulurken, bazı suçların soruşturulması ve kovuşturulması, mağdurun şikayetine bağlı kılınmıştır.
Şikayete Tabi Suçlara Örnekler
Kanunda açıkça "şikayet üzerine" ibaresi bulunan suçlar şikayete tabidir; örneğin basit yaralama, konut dokunulmazlığının ihlali (bazı halleri), hakaret, güveni kötüye kullanma (bazı halleri) gibi suçlar bu kategoridedir. Kasten öldürme, uyuşturucu ticareti gibi ağır suçlar ise şikayete bağlı değildir, savcılık öğrendiği anda resen soruşturma başlatır.
Şikayet Süresi
Şikayete tabi bir suçta, şikayet hakkı, failin ve fiilin öğrenildiği tarihten itibaren 6 ay içinde kullanılmalıdır (TCK m. 73). Bu süre hak düşürücü niteliktedir; süre geçirildikten sonra şikayet hakkı düşer ve o suç bakımından soruşturma yapılamaz.
Şikayetin Geri Alınması (Vazgeçme)
Şikayete tabi bir suçta mağdur, dava/soruşturma sürecinde herhangi bir aşamada şikayetinden vazgeçebilir. Kovuşturma (dava) aşamasında şikayetin geri alınması, ancak sanığın kabul etmesi halinde davayı düşürür (CMK m. 243); sanık kabul etmezse yargılamaya devam edilir, ancak şikayetin geri alınması ceza belirlenirken lehe bir unsur olarak değerlendirilebilir.
Uzlaşma Kurumu
Şikayete tabi suçların önemli bir kısmı (ve kanunda ayrıca sayılan bazı suçlar), Ceza Muhakemesi Kanunu'nda düzenlenen uzlaştırma kapsamındadır. Taraflar, bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşırlarsa, kovuşturmaya yer olmadığına ya da davanın düşmesine karar verilir - bu, hem mağdurun zararının giderilmesini hem de yargı sürecinin kısalmasını sağlayan bir yoldur.
Sonuç
Şikayete tabi suçlarda 6 aylık şikayet süresine dikkat edilmesi, hak kaybını önlemek açısından kritik önemdedir. Şikayetin geri alınması ve uzlaşma, tarafların isterlerse süreci uzlaşmayla sonlandırabilmesine imkân tanır.
Lawyer Services'in Araştırma aracıyla şikayete tabi suçlar ve uzlaşmaya ilişkin güncel içtihatları inceleyebilirsiniz.