Mobbing, işyerinde bir çalışana yönelik sistematik, süreklilik arz eden ve o kişiyi işten uzaklaştırmayı veya yıldırmayı amaçlayan psikolojik baskı, aşağılama ve dışlama davranışlarını ifade eder. Türk hukukunda mobbing, doğrudan ayrı bir kanunla değil, Anayasa'nın kişilik haklarını koruyan hükümleri, Türk Borçlar Kanunu'nun işverenin işçiyi koruma borcu (TBK m. 417) ve genel haksız fiil hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.
Mobbingin Unsurları
Bir davranışın mobbing sayılabilmesi için genellikle şu unsurların birlikte bulunması aranır:
- Süreklilik - Tek seferlik bir tartışma veya eleştiri değil, belirli bir süre boyunca tekrarlanan davranışlar.
- Kasıt/Sistematiklik - Davranışların işçiyi yıldırma, dışlama veya işten ayrılmaya zorlama amacı taşıması.
- Kişilik Haklarına Saldırı - İşçinin onurunu, saygınlığını veya ruh sağlığını zedeleyen nitelik.
Haklı Fesih ve Kıdem Tazminatı
İşveren tarafından mobbinge maruz bırakılan veya mobbingi bilerek önlemeyen işçi, İş Kanunu m. 24 uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir. Bu durumda işçi, bir yılı doldurmuş olması kaydıyla kıdem tazminatına hak kazanır; haklı fesihte işçi tarafından ihbar tazminatı ödenmesi söz konusu olmaz.
Manevi Tazminat
Mobbing nedeniyle kişilik haklarında bir zedelenme meydana gelmişse, işçi ayrıca TBK m. 58 uyarınca manevi tazminat talep edebilir. Manevi tazminat miktarı, olayın ağırlığı, süresi ve işçide bıraktığı etki gibi somut unsurlara göre hâkim tarafından takdir edilir.
İspat Sorunu
Mobbing iddialarında en büyük güçlük ispattır. Yazılı yazışmalar (e-posta, mesaj), tanık beyanları, sağlık raporları (varsa) ve işyerindeki görev/yetki değişikliklerinin kronolojik dökümü, mobbing iddiasını destekleyen delillerdir.
Sonuç
Mobbing iddiasına dayalı bir fesih ve tazminat talebi, somut olayların sistematik ve kesintisiz şekilde ortaya konmasını gerektiren, ispat yükü ağır bir süreçtir. Delillerin olay gerçekleşirken kayıt altına alınması büyük önem taşır.
Lawyer Services'in Araştırma aracıyla mobbing ve haklı fesih konusundaki güncel içtihatları inceleyebilirsiniz.