İnternet üzerinden, telefonla veya kapıdan satış gibi satıcı ile tüketicinin aynı anda fiziksel olarak bir arada olmadığı yollarla kurulan sözleşmeler, "mesafeli sözleşme" olarak nitelendirilir ve tüketiciye ek bir güvence olan cayma hakkı tanınır.
Cayma Hakkı Süresi
Tüketici, mesafeli satış sözleşmelerinde, hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin, malın kendisine veya gösterdiği adresteki kişiye teslim edildiği tarihten itibaren 14 gün içinde sözleşmeden cayma hakkına sahiptir (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği). Hizmet sözleşmelerinde bu süre, sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren işlemeye başlar.
Cayma Hakkının Kullanılması
Cayma hakkı, süresi içinde satıcıya yöneltilecek açık bir bildirimle (yazılı, e-posta, kalıcı veri saklayıcısı) kullanılır. Satıcı, cayma bildirimini aldıktan sonra 14 gün içinde tahsil ettiği tüm ödemeleri tüketiciye iade etmekle yükümlüdür.
Cayma Hakkının Kullanılamayacağı Haller
Yönetmelikte sayılan bazı ürün ve hizmetlerde cayma hakkı kullanılamaz; örneğin:
- Tüketicinin istekleri doğrultusunda kişiye özel hazırlanan mallar,
- Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar,
- Ambalajı açılmış, sağlık/hijyen açısından iadesi uygun olmayan ürünler,
- Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler veya anında teslim edilen gayri maddi mallar (dijital içerik gibi - tüketicinin onayıyla).
Cayma Hakkı Kullanıldığında Kargo Ücreti Kime Aittir?
Kural olarak, cayma hakkının kullanılması nedeniyle malın iadesine ilişkin masraflar tüketiciye aittir; ancak satıcı, ön bilgilendirmede bu masrafı kendisinin karşılayacağını beyan etmişse veya böyle bir bilgilendirme hiç yapılmamışsa, masraf satıcıya ait olabilir.
Sonuç
Cayma hakkı, mesafeli satışlarda tüketiciyi koruyan önemli bir mekanizmadır; ancak yönetmelikte sayılan istisnai ürün/hizmetlerde bu hak kullanılamaz. Alışveriş öncesinde ürünün cayma hakkı kapsamında olup olmadığının kontrol edilmesi önerilir.
Lawyer Services'in Araştırma aracıyla tüketici hukukuna ilişkin güncel içtihatları inceleyebilirsiniz.