İş ilişkisinin sona erdirilmesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nda sıkı şekil ve usul şartlarına bağlanmıştır. İşverenin bu şartlara uymadan veya kanunda öngörülen haklı bir sebep bulunmaksızın sözleşmeyi feshetmesi, işçi lehine önemli tazminat haklarının doğmasına yol açar.
Haklı Fesih ile Haksız Fesih Arasındaki Fark
Kanun, işveren ve işçiye belirli hallerde haklı sebeple derhal fesih imkânı tanır (İş Kanunu m. 24-25). Bu hallerin dışında, işçinin performansı veya işletmesel gerekçelerle yapılan fesihlerde geçerli sebep aranır (m. 18-21); geçerli ya da haklı bir sebebe dayanmayan fesih ise haksız fesih olarak değerlendirilir.
Kıdem Tazminatı
Kıdem tazminatı, işçinin işyerinde en az bir yıl çalışmış olması ve iş sözleşmesinin kanunda sayılan hallerden biriyle (işveren tarafından haksız fesih, işçinin haklı sebeple feshi, emeklilik, askerlik vb.) sona ermesi halinde doğar. Tazminat, işçinin son brüt ücreti üzerinden, çalıştığı her tam yıl için 30 günlük ücret tutarında hesaplanır.
İhbar Tazminatı
Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde taraflardan biri, kıdem süresine göre kanunda belirlenen bildirim (ihbar) sürelerine uymadan sözleşmeyi feshederse, karşı tarafa ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olur (İş Kanunu m. 17):
- 6 aya kadar kıdem: 2 hafta
- 6 ay - 1,5 yıl arası: 4 hafta
- 1,5 - 3 yıl arası: 6 hafta
- 3 yıldan fazla: 8 hafta
İşe İade Davası
İş güvencesi kapsamındaki işçiler (belirli koşulları taşıyan işyerlerinde çalışan, en az 6 aylık kıdeme sahip işçiler) için, geçerli bir sebep gösterilmeden yapılan fesihlerde işe iade davası açma imkânı da bulunur. Mahkeme feshi geçersiz bulursa işçinin işe iadesine, işe başlatılmama halinde ayrıca iş güvencesi tazminatına hükmedebilir.
Sonuç
İş sözleşmesinin haksız feshi, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve duruma göre işe iade/iş güvencesi tazminatı gibi birden fazla hak talebini beraberinde getirebilir. Bu hakların somut olayda hangi oranda ve şekilde talep edilebileceği, çalışma süresi, fesih gerekçesi ve işyeri büyüklüğü gibi faktörlere göre değişir; bir hukuk profesyoneliyle değerlendirilmesi önerilir.
Lawyer Services'in Dilekçe Güç Analizi aracıyla, hazırladığınız bir işe iade dilekçesinin hukuki dayanağını göndermeden önce nesnel şekilde değerlendirebilirsiniz.