4857 sayılı İş Kanunu'na göre haftalık normal çalışma süresi 45 saattir; bu sürenin üzerinde yapılan çalışmalar fazla çalışma (fazla mesai) olarak nitelendirilir ve ayrı bir ücrete tabidir.
Fazla Çalışma Ücreti Ne Kadardır?
Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma saati ücretinin %50 yükseltilmiş hali olarak ödenir (İş Kanunu m. 41). İşçi dilerse, fazla çalıştığı her saat karşılığında zamlı ücret yerine bir saat otuz dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir; ancak bu tercih işçiye aittir.
Fazla Çalışmanın İspatı
Uygulamada en çok tartışılan konu, fazla çalışmanın nasıl ispatlanacağıdır. Yazılı puantaj kayıtları, işyeri giriş-çıkış kayıtları bulunmadığı hallerde, tanık beyanları ve işin niteliği (vardiya sistemi, sektörel yoğunluk dönemleri gibi) dikkate alınarak değerlendirme yapılır. İşveren, işçinin ücret bordrosunu fazla mesai ücreti dahil olarak imzalatmışsa, bordroda yazılı olan miktarın gerçeği yansıtmadığı iddiası ayrıca ispatlanmalıdır.
Fazla Çalışmanın Sınırları
Fazla çalışma süresi, bir yılda 270 saati geçemez (İş Kanunu m. 41). Sağlık kuralları bakımından günde en fazla 11 saat çalışılabileceği sınırı da fazla çalışma için de geçerlidir.
Zamanaşımı
İşçilik alacaklarında (fazla mesai ücreti dahil) zamanaşımı süresi 5 yıldır. İş sözleşmesinin sona ermesinden sonra bu süre içinde dava açılması veya arabuluculuğa başvurulması gerekir.
Sonuç
Fazla mesai ücreti alacağı, iş yerindeki fiili çalışma düzeninin doğru ortaya konmasına bağlı, ispat yükü ağır basan bir dava türüdür. Çalışma saatlerine ilişkin kayıtların (varsa) saklanması, olası bir uyuşmazlıkta belirleyici olabilir.
Lawyer Services'in Dilekçe Güç Analizi aracıyla, hazırladığınız bir fazla mesai dilekçesinin hukuki dayanağını göndermeden önce değerlendirebilirsiniz.